Trong phục hồi chức năng, laser trị liệu có thể được sử dụng để hỗ trợ điều trị một số tình trạng phù hợp. Bài viết dưới đây giúp cơ sở chuyên môn kiểm tra các bước vận hành, đồng thời giúp người dùng nhận biết khi nào một thiết bị có thể được cân nhắc sử dụng tại nhà.
Ai có thể sử dụng máy laser trị liệu?
Người sử dụng máy cần phù hợp với đối tượng và môi trường được ghi trong tài liệu của nhà sản xuất. Máy cầm tay hay máy có kích thước nhỏ chưa chắc đã được thiết kế để người bệnh tự vận hành.
| Nhu cầu | Cần kiểm tra trước khi sử dụng |
|---|---|
| Sử dụng tại phòng khám, bệnh viện | Nhân viên vận hành cần được đào tạo, nắm quy trình của cơ sở và sử dụng theo chỉ định, hướng dẫn của đúng model. |
| Sử dụng tại nhà | Kiểm tra tài liệu của hãng có cho phép dùng ngoài cơ sở y tế hay không, ai được sử dụng và có cần hướng dẫn của nhân viên y tế không. |
| Chưa có tài liệu máy | Liên hệ đơn vị cung cấp hoặc nhà sản xuất để nhận tài liệu đúng model trước khi vận hành. |
Theo FDA, thiết bị dùng tại nhà được xác định theo mục đích sử dụng và môi trường mà nhà sản xuất công bố. Do đó, người mua cần đọc kỹ hướng dẫn đi kèm trước khi quyết định sử dụng.
Nếu muốn tìm hiểu thêm về nguyên lý và phạm vi ứng dụng, bạn có thể tham khảo bài laser trị liệu.
Quy trình vận hành và cách sử dụng máy laser trị liệu an toàn thông qua 4 bước
Một ca chiếu laser cần được chuẩn bị, theo dõi và ghi nhận theo quy trình của cơ sở. Các bước dưới đây giúp người vận hành kiểm tra trình tự chung; thao tác cụ thể vẫn phải dựa trên hướng dẫn của máy và chỉ định chuyên môn.
Bước 1: Xác nhận chỉ định và chuẩn bị thiết bị
Trước khi bật máy, người phụ trách cần đối chiếu thông tin người bệnh, vùng điều trị và phương pháp được chỉ định. Đồng thời, kiểm tra các yếu tố cần thận trọng hoặc chống chỉ định theo hồ sơ chuyên môn và tài liệu của thiết bị.
Những việc cần kiểm tra trước ca:
- Tên máy, đầu phát và phụ kiện có phù hợp với kỹ thuật dự kiến sử dụng.
- Dây kết nối, đầu phát và vỏ máy không có dấu hiệu hư hỏng.
- Kính bảo hộ đáp ứng yêu cầu của máy và tình huống sử dụng.
- Vùng chiếu đã được chuẩn bị theo quy trình của cơ sở.
- Người bệnh hiểu cảm giác có thể gặp và biết cách báo khi khó chịu.
Nếu máy, đầu phát hoặc phụ kiện có dấu hiệu bất thường, cần ngừng chuẩn bị ca và báo người phụ trách để kiểm tra.
Bạn có thể đọc thêm về laser trị liệu có an toàn không để tìm hiểu những thông tin người bệnh nên khai báo trước buổi điều trị.
Bước 2: Đối chiếu thông số trước khi phát tia
Người vận hành cần kiểm tra đúng người bệnh, đúng vùng chiếu, đúng đầu phát và các thông số theo chỉ định. Tùy thiết bị, màn hình có thể hiển thị công suất, chế độ phát, thời gian hoặc năng lượng.
Khi sử dụng chương trình cài sẵn, vẫn cần đối chiếu các thông số với kế hoạch điều trị và hướng dẫn của hãng. Không lấy cấu hình từ máy khác hoặc từ một video để áp dụng trực tiếp.
Hướng dẫn kỹ thuật của Bộ Y tế về laser công suất cao cũng nêu việc lựa chọn thông số và theo dõi người bệnh trong quá trình thực hiện.
Bước 3: Theo dõi trong quá trình chiếu
Trong suốt buổi điều trị, người vận hành cần duy trì vị trí đầu phát và kỹ thuật chiếu theo hướng dẫn của máy. Đồng thời, quan sát vùng điều trị và trao đổi với người bệnh về cảm giác trong lúc thực hiện.
Nếu người bệnh báo nóng rát, đau tăng hoặc khó chịu bất thường, hãy dừng phát tia theo hướng dẫn thiết bị và báo người phụ trách để đánh giá. Khi máy phát cảnh báo hoặc phụ kiện hoạt động không bình thường, cần dừng sử dụng và kiểm tra trước khi quyết định tiếp tục.
Bước 4: Kết thúc ca và ghi nhận
Sau khi kết thúc, người vận hành đưa máy về trạng thái an toàn theo hướng dẫn của hãng, kiểm tra vùng điều trị và hỏi người bệnh về phản ứng sau chiếu.
Hồ sơ ca cần ghi theo quy định của cơ sở, có thể bao gồm vùng chiếu, đầu phát, thông số đã sử dụng và phản ứng cần theo dõi. Vệ sinh đầu phát, phụ kiện bằng phương pháp và dung dịch được nhà sản xuất cho phép.
Liều và thời gian chiếu laser trị liệu khác nhau thế nào?
Thời gian chiếu cho biết tia được phát trong bao lâu; liều liên quan đến lượng năng lượng được cung cấp theo cách tính của kỹ thuật và thiết bị. Vì vậy, không thể đánh giá một ca chỉ bằng số phút trên màn hình.
Cách đọc các thông số thường gặp
| Thông số | Đơn vị | Ý nghĩa cần hiểu |
|---|---|---|
| Bước sóng | nm | Đặc điểm của ánh sáng phát ra; cần đối chiếu khi chọn phụ kiện bảo vệ mắt. |
| Công suất | W hoặc mW | Đại lượng mô tả mức công suất phát. Cần xem hãng đang công bố công suất trung bình hay công suất đỉnh. |
| Thời gian phát tia | Giây hoặc phút | Khoảng thời gian phát tia theo cách máy và quy trình ghi nhận. |
| Năng lượng | J | Lượng năng lượng phát ra được ghi nhận hoặc tính theo đặc tính hoạt động của máy. |
| Mật độ năng lượng | J/cm² | Năng lượng tính theo diện tích được xác định trong tài liệu hoặc cách tính của thiết bị. |
Ví dụ, hai ca đều chiếu trong cùng một khoảng thời gian nhưng dùng công suất trung bình, chế độ phát hoặc đầu phát khác nhau thì không thể mặc định có cùng năng lượng tại vùng điều trị.
Với kỹ thuật quét trên một vùng rộng, cách xác định diện tích còn phụ thuộc vào phương pháp và thiết bị. Vì vậy, không nên tự lấy diện tích đầu phát thay cho diện tích điều trị hoặc ngược lại. [3]
Có thời gian chiếu chung cho mọi trường hợp không?
Không có một khoảng thời gian dùng chung cho tất cả máy và người bệnh. Thời gian chiếu laser trị liệu cần được xác định cùng với vùng điều trị, đầu phát, chế độ hoạt động và kế hoạch chuyên môn.
Chẳng hạn, bài viết về laser trị liệu thoái hóa khớp gối giúp người đọc hiểu thêm về số buổi trong nghiên cứu. Các mốc đó không phải thông số để tự cài máy cho một ca khác.
Dùng máy laser công suất cao cần kiểm soát thêm gì?
Máy công suất cao cần được vận hành trong khu vực có biện pháp bảo vệ phù hợp với cấp nguy hiểm của thiết bị và hướng dẫn của nhà sản xuất. Người phụ trách cần đặc biệt chú ý đến mắt, đường đi của tia và khả năng làm nóng mô.\
Bảo vệ mắt và kiểm soát khu vực chiếu
Kính bảo hộ laser cần phù hợp với bước sóng của thiết bị và mức bảo vệ được yêu cầu. Trên nhãn kính, mật độ quang học — thường được ghi là OD — cho biết mức suy giảm ánh sáng ở dải bước sóng tương ứng.
Không nên dùng kính của máy khác chỉ vì hình dáng tương tự. Cần đối chiếu nhãn kính, tài liệu máy và quy định an toàn của cơ sở. Người có mặt trong khu vực có nguy cơ phơi nhiễm cũng cần được bảo vệ theo đánh giá của cơ sở. [4]
Khi chuẩn bị phòng điều trị, hãy kiểm tra đường đi của tia, các bề mặt có thể phản xạ và việc kiểm soát người ra vào theo quy trình hiện hành.
Kiểm tra cơ chế an toàn của máy
Tùy cấu hình, thiết bị có thể có chìa khóa, nút dừng khẩn cấp hoặc khóa liên động. Người vận hành cần biết vị trí và cách sử dụng các bộ phận này theo tài liệu của hãng.
Cấp nguy hiểm quang học của laser là thông tin cần xem trên nhãn và tài liệu thiết bị. Cấp này khác với phân loại thiết bị y tế A, B, C hoặc D trong hồ sơ quản lý tại Việt Nam.
Nếu đang tìm hiểu đặc điểm hai nhóm thiết bị, bạn có thể xem bài so sánh laser công suất cao và công suất thấp.
Khi bàn giao máy, phòng khám cần nhận hồ sơ gì?
Một bộ hồ sơ bàn giao đầy đủ giúp cơ sở đối chiếu cấu hình, hướng dẫn nhân sự và theo dõi bảo trì. Trước khi đưa máy vào sử dụng, quản lý cơ sở nên trao đổi rõ các nội dung sau với đơn vị cung cấp.
| Nội dung | Thông tin cần đối chiếu |
|---|---|
| Thiết bị | Tên model, cấu hình, đầu phát và phụ kiện thực tế. |
| Tài liệu sử dụng | Hướng dẫn đúng model và phiên bản, các cảnh báo, yêu cầu vệ sinh và bảo quản. |
| Phụ kiện an toàn | Kính bảo hộ và các phụ kiện cần thiết theo tài liệu máy. |
| Hồ sơ thiết bị y tế | Phân loại và hồ sơ công bố hoặc số lưu hành tương ứng, khi có dữ liệu của model. |
| Hướng dẫn bàn giao | Người được hướng dẫn, phạm vi hướng dẫn và đầu mối hỗ trợ kỹ thuật. |
| Bảo trì | Cách theo dõi tình trạng máy, lịch kiểm tra và yêu cầu xác minh đầu ra theo tài liệu của hãng. |
Tại Việt Nam, hồ sơ cần được đối chiếu theo quy định quản lý thiết bị y tế có liên quan, trong đó có nghị định 98/2021/NĐ-CP và các văn bản sửa đổi, hướng dẫn. Không tự gán phân loại hoặc chứng nhận cho máy khi chưa có hồ sơ tương ứng. [5]
Cơ sở đang cần tìm tài liệu hoặc trao đổi về cấu hình có thể liên hệ Công Nghệ Y Khoa MDT và cung cấp tên model để được hỗ trợ thông tin phù hợp.
Câu hỏi thường gặp khi sử dụng máy laser trị liệu
Có cần dùng gel khi chiếu laser không?
Không nên mặc định dùng gel cho mọi máy laser. Việc có sử dụng sản phẩm tiếp xúc hay không cần dựa trên hướng dẫn của nhà sản xuất và kỹ thuật được áp dụng. Không tự dùng gel siêu âm hoặc sản phẩm khác lên đầu phát khi chưa kiểm tra khả năng tương thích.
Đổi đầu phát có cần đối chiếu lại cài đặt không?
Có. Đầu phát khác có thể đi kèm đặc tính kỹ thuật và phạm vi sử dụng khác. Trước khi tiếp tục, người vận hành cần đối chiếu đầu phát, phụ kiện và thông số theo hướng dẫn của đúng máy, đồng thời kiểm tra lại kế hoạch điều trị.
Dùng chương trình cài sẵn có cần kiểm tra thông số?
Có. Chương trình cài sẵn là một chức năng hỗ trợ của thiết bị; người vận hành vẫn cần kiểm tra vùng điều trị, đầu phát và thông số so với chỉ định. Không nên xem tên chương trình là đủ để quyết định phương pháp phù hợp với mọi người bệnh.
Kính bảo hộ của máy khác có dùng chung được không?
Chỉ cân nhắc sử dụng khi đã đối chiếu được dải bước sóng và mức bảo vệ trên nhãn kính với yêu cầu của thiết bị. Nếu thiếu thông tin hoặc không chắc kính phù hợp, cần liên hệ nhà sản xuất hoặc người phụ trách an toàn của cơ sở để kiểm tra.
Sử dụng máy laser trị liệu hiệu quả cần bắt đầu từ đúng thiết bị, đúng chỉ định và đúng tài liệu vận hành. Với mỗi model, hãy kiểm tra yêu cầu an toàn và lưu lại thông tin sau ca để thuận tiện cho việc theo dõi.
Lưu ý y khoa: Bài viết mang tính tham khảo, không thay thế thăm khám, chỉ định hoặc hướng dẫn vận hành của nhà sản xuất. Không tự lựa chọn liều, thời gian chiếu hay sử dụng thiết bị chuyên dụng khi chưa được hướng dẫn.
